• Nowości
  • Polecamy

Wyniki konkursów

Konkurs "Sowa mądra głowa"

Konkursy "Sowi las" i "Sówka mądra główka"

Metody badań i ochrony sów (red. R. Mikusek)
"Metody badań i ochrony sów"
(red. R. Mikusek)
do nabycia w siedzibie
Fundacji Wspierania Inicjatyw Ekologicznych


Free PageRank Checker


Witrynę odwiedziło: osób

Głosy sów


Wokalizacja sów, w przeciwieństwie do ptaków śpiewających, jest częściej wrodzona (dziedziczona) niż wyuczona, dlatego przydatna jest bardzo w badaniach na temat ich pokrewieństwa. Repertuar głosowy ewoluował na równi z morfologią czy biologią gatunków, dlatego jest również markerem ich pokrewieństwa. W wielu przypadkach, opierając się tylko na różnicach w wokalizacji, niemal identycznie wyglądających osobników, często sąsiadujących populacji, wyodrębniono je w osobne gatunki. Badania DNA potwierdzają słuszność podziałów, które na tej podstawie przeprowadzano w przeszłości.

Sowy dysponują szerokim repertuarem głosów, choć zróżnicowanie pod względem dialektów, w porównaniu z ptakami dziennymi, jest niewielkie. Oznaczają nim terytorium, przyciągają partnera, komunikują się między sobą, reagują na zagrożenie. Specyficzne zawołania definiują również takie emocje jak: karmienie piskląt, głód, przekazywanie pokarmu partnerowi, kopulację, prezentację gniazda, agresję, minięcie zagrożenia i tym podobne. Wykazano, że zmienne głosowe mogą korelować z kondycją, stopniem zapasożycenia, wiekiem czy agresywnością sowy. Najczęściej słyszymy zawołania terytorialne samców, którymi starają się zwabić samicę oraz utrzymać rywali na odległość. Regułą jest, że im większy gatunek sowy, tym głos jaki wydaje jest donośniejszy i niższy. Partnerki, choć znacznie rzadziej, mogą wydawać podobny głos godowy, który - pomimo ich większych rozmiarów - jest wyższy. Na długość przerw między zawołaniami duży wpływ ma stan emocjonalny ptaka: im jest on bardziej podekscytowany, tym odzywa się częściej. Jest regułą, że samotne samce nawołują z większą częstotliwością a ich głos jest z reguły niższy i niesie się na większą odległość. Oba ptaki z pary mogą odzywać się również w duecie, na zmianę z dużą regularnością. Tak jest w przypadku syczka czy puchacza. Wiele gatunków sów, zwłaszcza tych silnie osiadłych, jak np. sóweczka, puszczyk, puszczyk uralski czy puchacz, przejawia kolejny szczyt aktywności w jesieni. Rola aktywności głosowej w tym okresie nie do końca jest poznana, choć dużo wskazuje na to, że ma związek z obroną rewirów łowieckich, usunięciem potomstwa z terytorium rodziców czy w końcu z wczesnym wyznaczeniem terytoriów lęgowych, nawet już przez ptaki urodzone w danym roku. Sowy wydają również dźwięki mechaniczne. Kłapanie dziobem (wg niektórych źródeł - mlaskanie językiem), głównie w obliczu zagrożenia, jest charakterystyczne w całym rzędzie. Niektóre sowy klaszczą skrzydłami, gdy tokują w locie (płomykówka, uszatka). Na podstawie analizy dźwięku (wysokość, długość zawołania i przerw, liczba zawołań w serii itp.) można rozróżnić osobniki, jakby zostały indywidualnie oznakowane. Wystarczające różnice do tego rodzaju analiz stwierdzono między innymi u puszczyka, włochatki, syczka czy sóweczki. Zwróćmy również uwagę na to, że sowy odzywają się nie tylko w nocy, co dotyczy prawie wszystkich gatunków. Są również takie, które nawołują niemal wyłącznie w dzień (sóweczka, sowa jarzębata).


Aktywność głosowa

Jest ona silnie skorelowana z pogodą. Warto zdać sobie sprawę, że pośrednio na aktywność głosową sów w sezonie lęgowym największy wpływ ma dostępność pokarmu. Sowy właściwie nie odzywają się w okresie, gdy więcej czasu muszą poświęcić na jego zdobywanie, np. przy silnym wietrze i/lub opadzie deszczu, gdy nasłuch jest utrudniony. To samo dotyczy pokrywy śnieżnej w przypadku mniejszych gatunków sów. W tym czasie efektywność polowania spada 2-3 razy, w tym liczba udanych ataków. Ptaki często zmieniają technikę polowania (gatunki polujące w aktywnym locie wypatrują zdobyczy z zasiadki) lub przerywają polowanie w ogóle. Aktywność ich wyraźnie wzrasta przy braku zachmurzenia, w okresie pełni księżyca, przy temperaturach bliskich 0oC. Wyjątkowo, gdy w dzień mocno spada natężenie światła (pełne zachmurzenie, brak wiatru, nawet lekki opad deszczu), nocne gatunki sów mogą w niewielkim stopniu uaktywniać się głosowo.


Przykładowe głosy sów:



1. Włochatka - Aegolius funereus

2 samce na granicy terytoriów
(Białowieża, maj 2010)
@ Romuald Mikusek

Scenariusze zajęć



Sponsorzy projektu

Projekt dofinansowano ze środków:
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

oraz
Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie